{"id":5924,"date":"2021-01-12T15:03:54","date_gmt":"2021-01-12T14:03:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/?p=5924"},"modified":"2021-01-16T13:50:45","modified_gmt":"2021-01-16T12:50:45","slug":"5924","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/?p=5924","title":{"rendered":"Jest takie miejsce &#8211; Kiejdany &#8211; Janusz Radziwi\u0142\u0142 &#8211; zdrajca czy bohater ?"},"content":{"rendered":"<p>Odwiedzili\u015bmy Kiejdany w sierpniu, kilka lat temu. Miasto szykowa\u0142o si\u0119 do festynu s\u0142awi\u0105cego Janusza Radziwi\u0142\u0142a, kt\u00f3rego Litwini uwa\u017caj\u0105 za wa\u017cn\u0105 posta\u0107 w historii &#8211;\u00a0 za bohatera, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mog\u0142a by\u0107 Litwa samodzielnym pa\u0144stwem. A my? Mamy w pami\u0119ci scen\u0119 z Potopu, gdzie okrzykni\u0119to go zdrajc\u0105, kt\u00f3ry chcia\u0142 sprzeda\u0107 Rzeczpospolit\u0105 Szwedom.<\/p>\n<p><strong>Uk\u0142ad w Kiejdanach<\/strong><br \/>\n<strong>W 1655 roku w Kiejdanach podpisany zosta\u0142 uk\u0142ad, pomi\u0119dzy Radziwi\u0142\u0142ami i kr\u00f3lem szwedzkim Karolem Gustawem, kt\u00f3ry oddawa\u0142 pod protekcj\u0119 Szwecji ca\u0142\u0105 Litw\u0119. W p\u00f3\u017aniejszym czasie wraz z uk\u0142adem w Uj\u015bciu przewidywa\u0142 tak\u017ce oddanie Szwecji ca\u0142ej Rzeczypospolitej. Plany te udaremni\u0142a skuteczna obrona Cz\u0119stochowy przed Szwedami oraz powszechny &#8222;zryw&#8221; szlachty polskiej i ch\u0142opstwa przeciw skandynawskiemu naje\u017ad\u017acy.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Czy warto odwiedzi\u0107 Kiejdany?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Po\u0142o\u017cone nad rzek\u0105 Niewia\u017c\u0105 Kiejdany to jedno z najstarszych miast Litwy wspominane w kronikach D\u0142ugosza. Znajduj\u0105 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci ok. 60 km od Kowna i 150 km od Wilna. Miejscowo\u015bci o charakterze miejskim oficjalnie nadano prawa miejskie w XIV w. Przez lata Kiejdany pozostawa\u0142y w r\u0119kach mo\u017cnych rod\u00f3w litewskich &#8211; Kiszk\u00f3w i Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy zapisali si\u0119 najwyra\u017aniej w historii miasta. W pobli\u017cu Kiejdan urodzi\u0142 si\u0119 Czes\u0142aw Mi\u0142osz, kt\u00f3ry od 1990 by\u0142 honorowym obywatelem miasta.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Znane u nas przede wszystkim z &#8222;Potopu&#8221; Sienkiewicza Kiejdany by\u0142y siedzib\u0105 Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, wa\u017cnym o\u015brodkiem handlu oraz centrum kalwinizmu na Litwie. a opisany przez Sienkiewicza w &#8222;Potopie&#8221; Janusz Radziwi\u0142\u0142 by\u0142 wyznawc\u0105 kalwinizmu. W okresie wojen religijnych w Europie w Kiejdanach zacz\u0119li osiedla\u0107 si\u0119 przedstawiciele r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, m.in. Szkoci, Du\u0144czycy, Niemcy. O ile w okolicach Gda\u0144ska osiedlali si\u0119 Szkoci wyznania katolickiego, to do Kiejdan Radziwi\u0142\u0142owie sprowadzili Szkot\u00f3w wyznania kalwi\u0144skiego. Szacuje si\u0119, \u017ce w XVII-XVIII w. 200-300 Szkot\u00f3w mieszka\u0142o na sta\u0142e w mie\u015bcie, g\u0142\u00f3wnie przy Rynku Wielkim i ul. Wielkiej Zamkowej. Szkoci s\u0142u\u017cyli w wojsku Radziwi\u0142\u0142\u00f3w (nie bez powodu Ketling z sienkiewiczowskiej &#8222;Trylogii&#8221; by\u0142 Szkotem) lub parali si\u0119 rzemios\u0142em.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Obecne Kiejdany to przede wszystkim stare miasto z zachowanymi zabytkami \u015bwiadcz\u0105cymi o barwnej przesz\u0142o\u015bci miejscowo\u015bci.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fara \u015bw. Jerzego, wzniesiony w stylu gotyckim, pochodzi jeszcze sprzed Reformacji i jest jednym z najstarszych na Litwie ko\u015bcio\u0142\u00f3w,<\/strong><\/p>\n<div id=\"attachment_5927\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050122-www.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-5927\" class=\"size-medium wp-image-5927\" src=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050122-www-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050122-www-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050122-www-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050122-www.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-5927\" class=\"wp-caption-text\">OLYMPUS DIGITAL CAMERA<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>XVII-wieczny zb\u00f3r kalwi\u0144ski wzniesiony przez Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, mieszcz\u0105cy ich krypt\u0119 nagrobn\u0105, to dzie\u0142o renesansowe. Zachowany zb\u00f3r lutera\u0144ski r\u00f3wnie\u017c pochodzi z XVII w., kiedy Kiejdany by\u0142y centrum religii reformowanych.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050089-www.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-1\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5925 alignright\" src=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050089-www-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050089-www-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050089-www-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050089-www.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>Drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba wzniesiono na pocz. XVIII w. dla katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy na nowo zacz\u0119li osiedla\u0107 si\u0119 w mie\u015bcie. Dwie synagogi, z XVII i XIX w., wzniesiono dla licznej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Cerkiew z kon. XIX w. powsta\u0142a dla prawos\u0142awnych, kt\u00f3rych liczba znacznie wzros\u0142a w pozostaj\u0105cych w zaborze rosyjskim Kiejdanach. Pi\u0119kny pa\u0142ac wzniesiony przez Czapskich ok. po\u0142owy XIX w. zosta\u0142 dokumentnie zniszczony w 1944.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050013-www.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-2\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5929 alignleft\" src=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050013-www-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050013-www-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050013-www-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050013-www.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/DSCN8578-www.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-3\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5928 alignright\" src=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/DSCN8578-www-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/DSCN8578-www-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/DSCN8578-www-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/DSCN8578-www.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Dobrze zachowany jest natomiast XVII-wieczny ratusz oraz liczne domy na star\u00f3wce, w tym tzw. dom burmistrza, domy rektorskie, domy osadnik\u00f3w szkockich oraz inne kamienice wznoszone w XVII-XIX w.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050009-www.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-4\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5926 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050009-www-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050009-www-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050009-www-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/P8050009-www.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>Plac Wielkiego Rynku powsta\u0142 w XVI wieku na prawym brzegu Niewia\u017cy, na podnios\u0142ym tarasie, kt\u00f3ry by\u0142 g\u0142\u00f3wnym targowiskiem dla mieszka\u0144c\u00f3w Kiejdan. W dzisiejszych czasach odbywaj\u0105 si\u0119 tu r\u00f3\u017cne wydarzenia kulturalne miasta. Plac zdobi pomnik ksi\u0105\u017c\u0105t Radziwi\u0142\u0142\u00f3w \u201eSkrzynia\u201d (2006 r., autor A. Bosas, br\u0105z, granit, 350x170x400cm). Pomnik sk\u0142ada si\u0119 z masywnej skrzyni symbolizuj\u0105cej skarbiec Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, nad kt\u00f3rym widnieje popiersie wielkiego hetmana Janusza Radziwi\u0142\u0142y. Obok znajduj\u0105 si\u0119 musztry szwedzkich i litewskich \u017co\u0142nierzy stoj\u0105cych przed sob\u0105. G\u0142owa jednego ze spieraj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy \u2013 \u015bci\u0119ta i upad\u0142a na ziemi\u0119. Scena symbolizuje krucho\u015b\u0107 ludzkiej egzystencji.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Rok 1655 by\u0142 rokiem kryzysowym dla Litwy. Z jednej strony Litw\u0119 gromi\u0142a armia cara moskiewskiego, a z drugiej \u2013 szwedzka armia kr\u00f3lewska. Janusz Radziwi\u0142\u0142 postanowi\u0142 wyruszy\u0107 wraz z wiernymi \u017co\u0142nierzami z Wilna do Kiejdan, kt\u00f3rymi w owym czasie zarz\u0105dza\u0142 jego r\u00f3d. W 1655 r. z jego inicjatywy zosta\u0142a podpisana umowa ze Szwedami, kt\u00f3r\u0105 na pomniku symbolizuj\u0105 dwie d\u0142onie.<\/strong><\/p>\n<p>Krystyna i Anatol Leszczy\u0144scy<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Odwiedzili\u015bmy Kiejdany w sierpniu, kilka lat temu. Miasto szykowa\u0142o si\u0119 do festynu s\u0142awi\u0105cego Janusza Radziwi\u0142\u0142a, kt\u00f3rego Litwini uwa\u017caj\u0105 za wa\u017cn\u0105 posta\u0107 w historii &#8211;\u00a0 za bohatera, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mog\u0142a by\u0107 Litwa samodzielnym pa\u0144stwem. A my? Mamy w pami\u0119ci scen\u0119 z Potopu, gdzie okrzykni\u0119to go zdrajc\u0105, kt\u00f3ry chcia\u0142 sprzeda\u0107 Rzeczpospolit\u0105 Szwedom. Uk\u0142ad w Kiejdanach W 1655 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-5924","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5924"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5936,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5924\/revisions\/5936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.milosnicylasu.olsztyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}